Lęk przed odrzuceniem i porzuceniem – psychoterapia w Lublinie

Jak może wyglądać lęk przed odrzuceniem?

Może przejawiać się częstym analizowaniem zachowania partnera, potrzebą zapewnień, trudnością w znoszeniu dystansu, silnym napięciem przy braku odpowiedzi, zazdrością, podporządkowywaniem własnych potrzeb albo unikaniem konfliktu z obawy, że szczera rozmowa doprowadzi do rozstania.

U części osób lęk prowadzi w przeciwną stronę: do wycofania, unikania bliskości lub kończenia relacji zanim druga osoba mogłaby zranić. W obu przypadkach ważne jest zrozumienie funkcji tych reakcji, a nie ich ocenianie.

Skąd bierze się taki wzorzec?

Nie ma jednej przyczyny. Znaczenie mogą mieć wcześniejsze rozstania, zdrady, doświadczenie niestabilnych lub kontrolujących relacji, brak przewidywalności emocjonalnej w rodzinie pochodzenia, odrzucenie, zaniedbanie albo długotrwałe poczucie, że na akceptację trzeba zasłużyć.

U części osób podobne mechanizmy łączą się z doświadczeniem DDA lub rodziny dysfunkcyjnej, ale nie jest to regułą.

Style przywiązania a lęk przed odrzuceniem

Teoria przywiązania może być pomocnym sposobem rozumienia tego, dlaczego bliskość u jednych osób daje poczucie bezpieczeństwa, a u innych uruchamia silny lęk, potrzebę potwierdzeń albo wycofanie. Nie traktuję stylu przywiązania jako diagnozy ani stałej etykiety. To raczej mapa powtarzających się sposobów reagowania w ważnych relacjach.

Przy bardziej lękowym wzorcu przywiązania może pojawiać się silna potrzeba bliskości, częste upewnianie się, że partner nadal kocha i nie odejdzie, nadmierne analizowanie sygnałów oraz duża wrażliwość na dystans. Przy bardziej unikającym wzorcu bliskość może uruchamiać potrzebę wycofania, samowystarczalności albo ograniczania zależności od drugiej osoby. U części osób występuje połączenie obu tendencji: silna potrzeba relacji współistnieje z obawą przed zranieniem i wycofaniem.

Współczesne badania nad przywiązaniem dorosłych często opisują te różnice na dwóch wymiarach: lęku przywiązaniowego i unikania bliskości. Dzięki temu łatwiej patrzeć na przywiązanie jako na kontinuum, a nie cztery niezmienne typy. W terapii ważniejsze od nazwy stylu jest rozpoznanie, co dzieje się w konkretnej relacji i czego dana osoba potrzebuje, aby czuć się bezpieczniej.

Jeżeli podobne wzorce pojawiają się w związku po obu stronach, pomocne może być także spojrzenie systemowe i praca nad cyklem wzajemnych reakcji partnerów.

Co może zmieniać psychoterapia?

Praca może dotyczyć rozpoznawania momentu, w którym lęk zaczyna kierować zachowaniem, odróżniania aktualnej sytuacji od wcześniejszych doświadczeń, budowania granic, większego zaufania do własnych potrzeb i rozwijania sposobów regulowania napięcia bez ciągłego sprawdzania relacji.

W zależności od sytuacji przyglądamy się także poczuciu własnej wartości, zazdrości, potrzebie kontroli, perfekcjonizmowi, schematom ratowania innych oraz trudności w byciu samemu.

A jeśli problem dotyczy obojga partnerów?

Jeżeli lęk przed odrzuceniem jest częścią powtarzającego się konfliktu w związku, pomocna może być również terapia par. Pozwala zobaczyć wzajemny cykl: np. jedna osoba szuka coraz większego potwierdzenia bliskości, a druga pod wpływem presji coraz bardziej się wycofuje.

Pierwsza konsultacja

Nie musisz wcześniej wiedzieć, czy Twoje trudności „pasują” do konkretnego schematu. Możemy zacząć od aktualnej relacji, emocji i sytuacji, które powodują największe napięcie.

Konsultacje prowadzi Paweł Szymański – psychoterapeuta. Gabinet: ul. Fabryczna 3/6 w Lublinie. Dostępne są także konsultacje online.